yalcinsavuranbio.html
GALERI_2.html
yalcinsavuranyazi.html
yalcinsavuraniletisim.html

Lamelif’ in Sandığı 2

Üzerinde sadece 939 yazan fotoğraf, 1939 yılında çekilmiş diğer fotoğraflarla aynı sayfada yer almakta. Toplu çekilmiş bir anı fotoğrafı. Fotoğrafta 53 kişi saydım, üçü fotoğrafı çekene bakmamış. Çocuklar, kadınlar, erkekler. Kadınlar ve erkeklerin bir kısmı üniformalı, demiryolcular olsa gerek. Kadınlarda tayyör ve fular, erkeklerde çoğunlukla takım elbise dikkati çekmekte. Kimi yakası açık, kimi kravatlı, kimi yakaya kadar ilikli. Belli ki keyifli bir an. Topluluğun hemen hemen ortasından enine bir ip geçmekte. Bir kısmı ipin ardında, bir kısmı ipe yaslanmış, bir kısmı da önünde. Kimi ayakta, kimi oturmakta. Oturanların bir kısmının ellerindeki yapraklı dallar dikkat çekiyor. Üniformalıların resmi şapkaları dışında, en arka sırada duran birkaç köylünün kasketi dikkatli bakınca görülüyor, ama en çok en önde ve hemen hemen merkeze yakın bir yerde duran, yan oturmasına rağmen yüzü bize dönük, fötr şapkasıyla Raul Walsh’ın filmlerinden çıkmış gibi duran adam dikkat çekmekte. Merkezde durması ve bedeninin yan olması, fotoğraf çekilmeden önce topluluğa doğru dönük oturduğu izlenimi uyandırmakta. Sanki o topluluğa bir şeyler anlatırken bir an fotoğrafçı gelmiş ve yan dönerek poz vermiş gibi. Sonra sol önde oturan adama yöneliyorum, zira adam kadraj dışında kalmış başka bir adamın ellerini tutmakta, kadrajın dışındaki adamın yalnızca elleri ve ayakları gözükmekte, üzerinde bir palto. Giysilerden bir sonbahar günü olduğu izlenimi çıkmakta, ellerindeki yapraklı dallarda da sonbaharın izleri, belki eylül, belki ekim 1939. Sol merkeze yakın, ayakta ama sağa doğru eğik duran adam belli ki fotoğrafın merkezinde yer almak ve dikkat çekmek için epey çaba sarfetmiş. Varlığını kanıtlamak mıydı amacı acaba? Bütün fotoğrafta tek hareket izlenimi uyandıran kişi o.

Yine Godard’ın 1962’de çekmiş olduğu Jandarmalar isimli filmindeki iki lümpen köylüden birinin askerden, daha doğrusu savaştan döndüğü günkü hali aklıma düştü. Fotoğraftaki kişi o karakterlerden birine çok benzemekte. Filmde de zaten bir bavul dolusu fotoğrafla dönen karakterler, dünyanın tüm maddi değerlerine sahip oldukları düşüncesiyle, kadınları karşısında böbürlenirler. Yakaları açıktır, başlarında benzer bir şapka vardır ve puro içmektedirler. Fotoğrafta ya da fotoğraflarla var olmanın kanıtı. Sontag da Fotoğraf Üzerine adlı kitabında benzeri bir şeye değinir. Bu sefer sağa doğru yöneliyorum ve bir çocuk dikkatimi çekiyor. İki adamın arasından sanki gizli bir bakış, biraz da endişeli. Bu bakış Varşova gettosunda Yahudi bir fotoğrafçı tarafından çekilmiş, Yahudilerin Alman askerleri tarafından gettodan çıkarıldığı bir fotoğrafta yer alan çocuğu hatırlatıyor nedense? Bergman Persona filminde de bu fotoğrafı önce bütünüyle, daha sonra kadrajlayarak ve parçalara ayırarak bize göstermişti. Doğaldır ki parçaların toplamı bütünden daha büyüktür, daha fazla iz bırakır, daha fazla anlam yüklüdür. Ben de bu fotoğrafı beynimde parçalara ayırarak anlamını büyütüyorum bir bakıma, bu büyütme bazen anlam kaymasına neden olmasına rağmen bunu göze alarak.

Bu fotoğrafta yer alan kadınlar ve erkekler laik cumhuriyetin modern insanlarını temsil etmekteler. Henüz beyinleri kirlenmemiş, yüzlerindeki ifadenin umut dolu olduğu gözlenmekte. Ama çok değil üç yıl sonra Saraçoğlu hükümetinin aldığı bir kararla, üstelik 2. Savaşın tam göbeğinde bir kısmı Aşkale’ye yolcu taşıyacaklar, üstelik büyük çoğunluğu yük vagonlarına doldurularak; belki utanarak ve yutkunarak. Belki de o çocuğun bakışındaki gölgeye sığınarak.

Lamelif’te fotoğrafların ederi 50 kuruş!


*** Bu yazı Lamelif Sahaf’ tan alınan sahibi belirsiz bir fotoğraf üzerine yazılmış olup, http://www.kaatolye.com sitesinde yayımlanmıştır.